PA Dutch 101

En Reed in Gettysburg!

Guder Daag Blog Leser! Selle Woch waar en abbadiche Woch do in Amerikaa. Mir hen zwee grosse Yehrlichfeschts gfeiert. Uff em Freidaag, der 22. November waar es 50. Yehrlichfescht vun dem Breisdent Kennedy sei Dod. Im 1963 waar ich nooch net gebore so vun sell weess ich gaar nix, yuscht was ich gelese un im Guckbax gsehne hab. Awwer fer mei Daadi un mei Grosseldere iss alles ganz glaar. Sie kenne alles vun em Daag im 1963 erinnere. Awwer en grosseres Yehrlichfescht waar uff em Dinschdaag, der 19. November. Sell waar es 150. Yerhlichfescht vun em Gettysburg Address. Der Gettysburg Address waar en arrig wichdiger Reed vun dem Bresident Abraham Lincoln im 1863. Er waar in Gettysburg um der neie Graabhof vun em Schlachtfeld zu eiweide. Yuscht ee paar Munete bevor hen meh as 51,000 Soldaade ihre Lewe verlore. Meh as 157,000 Soldaade hen datt gfochde.

Der Lincoln waar eigelaade um ee paar Wadde zu gewwe. Der Haaptschwetzer waar der Edward Everett un er hot fer meh as zwee Schtunn gschwetzt. Dann waar der Lincoln draa, un er hot fer yuscht zwee Minudde gschwetzt. Sei Reed iss konsidered as eene der beschde Reede in unsre ganze Gschichte. Der Everett hot nooch der Reed gsaat, as der Lincoln hot gsaat in zwee Minudde meh as was ich in zwee Schtunn gsaat hot. Fer mei Blog Poscht selle Woch hawwich dem Lincoln sein wichdige Reed iwwersetzt uff Deitsch. Sei Wadde waare wichdig dann un ich denk as sie sin allsfatt nooch wichdig fer unsere Leit un unser Land.

Die Gettysburg Address

Vier Score un siwwe Yaahre zerick, unsere Vaddere hen uff selle Kontinent dahiegebrocht, en neies Land, in Freiheit begriffe, un eigweidt zu em Gedenk as alle Mannsleit gleich erschaft sin.

Nau, sin mir in en grosse Folksgrieg gedriwwe, nausfoddere eb sell Land, odder eenich Land so erschaft un so eigweidt, kann lang aushalde. Mir dreffe uns uff en grosse Schlachtfeld vun sellem Grieg. Mir sin kumme um en Schtick vun sellem Feld eizuweide, as en endlicher Ruhblatz fer die, die ihre Lewe gewwe hen so as selles Land lewe daet. ‘Sis allmenanner basslich as mir es duhne solle.

Awwer, in en greesere Sinn, mir kenne net eiweide – mir kenne net eisegne – mir kenne net heiliche – seller Grund. Die farichtlose Mannsleit, lewendich un dod, die do gfochde hen, hen es eigsegnet, viel weit owwe unser aarme Graft zu dezumache odder weckzunemme. Die Welt waerr bissel bemaricke, odder lang erinnere was mir do saage, awwer es kann nimmi vergesse was sie do gemacht hen. ‘Sis fer uns die Lewendige, eher, eigweidt zu sei do um die unfaddichgemachte Arewet, fer die wer do gfochde hen, so weit so edelig vorgebrocht hen. ‘Sis ehe fer uns do eigeweidt zu sei um die grosse Arewet die vanne uns schteht – as vun selle ge-ehrde Dode, nemme mir zugsetzte Aadacht zu sellre Ursach fer die as sie ihre letzte voll Maas vun Aadacht gewwe hen – as mir do heechlich bschlosse as selle Dode net in umsunscht gschtarewe sodde – as sell Land, unnich Gott, soll en neies Gebott vun Freiheit – un selle Regiering vun de Leit, an de Leit, fer de Leit, soll net vun re Erd umkumme.

Abraham Lincoln – 19 November 1863

Aa nooch: Naegschde Woch waar ich ken neie Blog Poscht schreiwe, ich waerr in em Busch sei um hoffetlich en Haasch zu schiesse. Ich kumm zerick in Diesember mit eiere Haikus! Ich winsch all mei Leser en Hallicher Danksfescht uff em Dunnerschdaag!

Scroll to Top